Ngân sách Mỹ và bầu cử tổng thống

Ngày 13-2, Tổng thống Obama sẽ trình bày ngân sách tài khóa 2013. Cuối tháng 1, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ đã công bố dự báo cho thấy ngân sách bị thâm hụt 1.100 tỉ USD trong tài khóa 2012 (từ tháng 10-2011 đến tháng 9-2012), thấp hơn tài khóa 2011 (1.300 tỉ USD).

Đây là tài khóa thứ tư liên tiếp ngân sách Mỹ thâm hụt trên 1.000 tỉ USD. Văn phòng Ngân sách Quốc hội đưa ra hai khả năng:

- Nếu chính phủ không duy trì các chính sách miễn thuế về thu nhập, đầu tư, bất động sản, gia đình có con áp dụng từ thời Tổng thống Bush (hết hạn cuối năm nay), ngân sách chỉ bị thâm hụt 585 tỉ USD trong tài khóa 2013 và còn hụt 220 tỉ USD vào tài khóa 2017.

- Trường hợp ngược lại, ngân sách sẽ bị thâm hụt trên 1.000 tỉ USD vài năm nữa và dự báo đến giai đoạn 2013-2022 sẽ tăng đến 11.000 tỉ USD.

Biếm họa của MANNY FRANCISCO (báo The Phillippines). Chữ trong ảnh: US Economy = kinh tế Mỹ.

Theo kênh truyền hình CBS News, ngân sách thâm hụt sẽ trở thành đề tài nóng để ứng cử viên tổng thống hai đảng Cộng hòa và Dân chủ hạ bệ nhau.

Trong khi đó, báo New York Times đưa tin tổ điều tra mới về gian lận chứng khoán đã bắt đầu phát giấy hầu tòa đến 11 tập đoàn tài chính liên quan đến thị trường nhà sụp đổ kéo theo khủng hoảng kinh tế thế giới hồi năm 2008. Tổng thống Obama công bố thành lập tổ điều tra mới trong thông điệp về tình trạng liên bang hằng năm hồi cuối tháng 1.

Bang New York cũng đã ban hành luật mới mang tên Luật Martin của bang New York nhằm mở rộng thẩm quyền cho Tổng chưởng lý Eric Schneiderman (phụ trách tổ điều tra nêu trên) thu thập thông tin điều tra, trong đó có điều tra các quỹ tín thác (trust fund) thường nắm giữ chứng khoán thế chấp nợ nhà đất.

Trong ba năm qua, vì sao Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và Ủy ban Chứng khoán và hối đoái không sờ gáy các cá nhân liên quan đến thị trường nhà sụp đổ? Năm 2009, một tổ liên ngành mang tên Nhóm Quản lý gian lận tài chính cũng đã được thành lập nhưng cũng chỉ xét xử các hành vi lừa đảo quy mô nhỏ và phạt dân sự nhẹ nhàng.

Theo tạp chí Rolling Stone, có nhiều lý do để giải thích:

l Bầu cử tổng thống đến gần, kết quả thăm dò cho thấy đối với ông Obama, cử tri hoài nghi nhiều nhất là quan hệ của ông với các ngân hàng/tập đoàn tài chính lớn. Do đó, Tổng thống Obama cần một nhân vật có uy tín như Tổng chưởng lý Eric Schneiderman để gỡ gạc uy tín.

l Chính quyền của Tổng thống Obama thông qua Bộ Nhà ở-Phát triển và Bộ Tài chính, từng liên tục thúc đẩy thỏa thuận mềm với các tập đoàn tài chính liên quan đến khủng hoảng. Ví dụ: Chính phủ cố thông qua thỏa thuận phạt các tập đoàn này từ 20 đến 25 tỉ USD, đổi lại họ sẽ thoát khỏi ràng buộc pháp lý sau này.

Bốn tổng chưởng lý của bốn bang gồm Eric Schneiderman (New York), Kamala Harris (California), Martha Coakly (Massachusetts) và Beau Biden (Delaware) đã ngăn chặn được vụ mặc cả tồi tệ này.

Để được các tổng chưởng lý hợp tác, Tổng thống Obama buộc phải nhượng bộ, lập tổ điều tra mới. Ông cũng phải giới hạn thỏa thuận với các tập đoàn tài chính, theo đó không bao gồm bảo vệ pháp lý nữa, nghĩa là họ vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về thuế và gian lận trong các vụ điều tra tới.

Matt Taibbi, cây bút điều tra khắt khe của tạp chí Rolling Stone, đã viết: “Nếu họ (chính quyền Obama) thực sự điều tra như kiểu điều tra bê bối tại Enron, có thể một nửa ngôi sao của Wall Street sẽ phải ngồi tù”. Việc chính quyền Obama có nghiêm túc điều tra Wall Street hay không sẽ được sáng tỏ trong nhiều tuần tới.

THIÊN ÂN – QUANG MINH (Mỹ)